Co to znaczy zostać uznanym za niegodnego dziedziczenia?
Otóż aby uznać spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia musi wystąpić jedna z trzech przesłanek:
1) Spadkobierca dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy.
Należy wskazać, że nie jest konieczne skazanie przez sąd na przestępstwo.Podstawą do uznania spadkobiercy za niegodnego będą generalnie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, rodzinie i opiece.Przyczyną uznania spadkobiercy za niegodnego nie będzie natomiast spowodowanie przez spadkobiercę wypadku samochodowego, nawet takiego, w którym spadkodawca zginął albo doznał ciężkich obrażeń ciała, albowiem wypadek samochodowy jest przestępstwem nieumyślnym.
2) Spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności.
Posłużenie się przez spadkobiercę podstępem oznacza, że celowo wprowadził on spadkodawcę w błąd zmierzając do wywołania u niego fałszywego obrazu rzeczywistości, który miał istotny wpływ na decyzję spadkodawcy co do rozporządzenia swoim majątkiem.
3) Spadkobierca umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.
Zniszczenie lub ukrycie testamentu powoduje, że może zmienić się porządek dziedziczenia, np. zamiast dziedziczenia testamentowego w grę będzie wchodziło dziedziczenie ustawowe albo zamiast dziedziczenia na podstawie ukrytego lub zniszczonego testamentu dojdzie do dziedziczenia na podstawie testamentu wcześniejszego. Spadkobierca, który umyślnie testament ukrył lub zniszczył, może być uznany za niegodnego dziedziczenia, gdyż jego zachowanie naruszyło swobodę testowania.
Spadkobiercę, który został uznany za niegodnego dziedziczenia, jest traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku .
Spadkobierca uznany za niegodnego jest wykluczony od dziedziczenia zarówno testamentowego, jak i ustawowego. Nie ma także prawa do zachowku
Jeśli Spadkodawca przebaczył niegodnemu spadkobiercy to sąd nie może uznać danej osoby za niegodnej dziedziczenia. Przebaczenie może być wyrażone w dowolny sposób, zarówno w sposób wyraźny (pisemnie lub ustnie), jak i dorozumiany (przez określone działanie spadkodawcy, z którego wynika, że niegodnemu spadkobiercy przebaczył, np. przez przywrócenie rodzinnych relacji). Przebaczenie jest skuteczne także wówczas, gdy spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych (np. był ubezwłasnowolniony) – wystarczy bowiem, by przebaczenie nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.
Niegodność dziedziczenia może być stwierdzona wyłącznie przez sąd, a spadkobierca niegodny zostaje pozbawiony praw do spadku dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu.
Aby doprowadzić do uznania spadkobiercy za niegodnego, trzeba wnieść do sądu pozew przeciwko niemu. Żądanie uznania spadkobiercy za niegodnego może też być zgłoszone w powództwie wzajemnym (np. gdy spadkobierca niegodny wystąpił przeciwko innemu spadkobiercy z powództwem o zachowek).
Uznania za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes – prawny, moralny czy majątkowy.
Trzeba pamiętać, że nawet przy zaistnieniu okoliczności uzasadniających niegodność, uznanie spadkobiercy za niegodnego jest jedynie uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem. Sąd ma w związku z tym swobodę decyzji, orzeczenie zależy od okoliczności sprawy i przedstawionych w sądzie dowodów.
