Konstytucja - #1 Stany Nadzwyczajne

STANY NADZWYCZAJNE 

Stosownie do art. 228 ust. 1-7 Konstytucji RP w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej. 

Stan nadzwyczajny może być wprowadzony tylko na podstawie ustawy, w drodze rozporządzenia, które podlega dodatkowemu podaniu do publicznej wiadomości.

Zasady działania organów władzy publicznej oraz zakres, w jakim mogą zostać ograniczone wolności i prawa człowieka i obywatela w czasie poszczególnych stanów nadzwyczajnych, określa ustawa. Ustawa może określić podstawy, zakres i tryb wyrównywania strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela.

Działania podjęte w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego muszą odpowiadać stopniowi zagrożenia i powinny zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa. 

W czasie stanu nadzwyczajnego nie mogą być zmienione: Konstytucja, ordynacje wyborcze do Sejmu, Senatu i organów samorządu terytorialnego, ustawa o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej oraz ustawy o stanach nadzwyczajnych. W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzane referendum ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu. Wybory do organów samorządu terytorialnego są możliwe tylko tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.

Stan klęski żywiołowej

Zgodnie z art. 232 Konstytucji RP w celu zapobieżenia skutkom katastrof naturalnych lub awarii technicznych noszących znamiona klęski żywiołowej oraz w celu ich usunięcia Rada Ministrów może wprowadzić na czas oznaczony, nie dłuższy niż 30 dni, stan klęski żywiołowej na części albo na całym terytorium państwa. Przedłużenie tego stanu może nastąpić za zgodą Sejmu.

Stan klęski żywiołowej jest jednym z trzech stanów nadzwyczajnych.

Szczegółowe kwestie dotyczące stanu klęski żywiołowej reguluje ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 roku o stanie klęski żywiołowej (tj. z dnia 15 września 2017 r., Dz.U.z 2017 r., poz. 1897 z późn.zm.).

W ustawie tej wskazano, że przez katastrofę naturalną rozumie się zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi albo też działanie innego żywiołu.

Stan klęski wprowadza Rada Ministrów w drodze rozporządzenia na czas oznaczony niezbędny do zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej, ale nie dłużej niż 30 dni. Stan klęski żywiołowej może zostać przedłużony na czas oznaczony, w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, po wyrażeniu przez Sejm zgody na to przedłużenie. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, znosi stan klęski żywiołowej na całym obszarze jego obowiązywania lub na części tego obszaru przed upływem czasu, na który został wprowadzony, jeżeli ustaną przyczyny jego wprowadzenia.

W trakcie stanu klęski żywiołowej można wprowadzać następujące ograniczenia praw i wolności człowieka i obywatela:

1) zawieszenie działalności określonych przedsiębiorców;

2) nakaz lub zakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju;

3) nakazanie pracodawcy oddelegowania pracowników do dyspozycji organu kierującego działaniami prowadzonymi w celu zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia;

4) całkowita lub częściowa reglamentacja zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły;

5) zakaz okresowego podwyższania cen na towary lub usługi określonego rodzaju;

6) nakaz stosowania cen ustalonych na towary lub usługi mające podstawowe znaczenie dla kosztów utrzymania konsumentów;

7) obowiązek poddania się badaniom lekarskim, leczeniu, szczepieniom ochronnym oraz stosowaniu innych środków profilaktycznych i zabiegów, niezbędnych do zwalczania chorób zakaźnych oraz skutków skażeń chemicznych i promieniotwórczych;

8) obowiązek poddania się kwarantannie;

9) obowiązek stosowania środków ochrony roślin lub innych środków zapobiegawczych niezbędnych do zwalczania organizmów szkodliwych dla ludzi, zwierząt lub roślin;

10) obowiązek stosowania określonych środków zapewniających ochronę środowiska;

11) obowiązek stosowania środków lub zabiegów niezbędnych do zwalczania chorób zakaźnych zwierząt;

12) obowiązek opróżnienia lub zabezpieczenia lokali mieszkalnych bądź innych pomieszczeń;

13) dokonanie przymusowych rozbiórek i wyburzeń budynków lub innych obiektów budowlanych albo ich części;

14) nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, obszarów i obiektów;

15) nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach;

16) zakaz organizowania lub przeprowadzania imprez masowych;

17) nakaz lub zakaz określonego sposobu przemieszczania się;

18) wykorzystanie, bez zgody właściciela lub innej osoby uprawnionej, nieruchomości i rzeczy ruchomych;

19) zakaz prowadzenia strajku w odniesieniu do określonych kategorii pracowników lub w określonych dziedzinach;

20) ograniczenie lub odstąpienie od określonych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, jednakże niepowodującym bezpośredniego narażenia życia lub zdrowia pracownika;

21) wykonywanie świadczeń osobistych i rzeczowych.

W ustawie wprowadzono również ograniczenia w stosunku do osób zatrudnionych u pracodawcy, wobec którego został wydany nakaz prowadzenia działalności gospodarczej określonego rodzaju oraz obowiązek świadczeń osobistych i rzeczowych

Stan wyjątkowy

Stan wyjątkowy jest jednym z trzech konstytucyjnych stanów nadzwyczajnych, który może pociągać za sobą pewne (proporcjonalne do stopnia zagrożenia) ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela. Czas trwania takiego stanu nie może być dłuższy niż 90 dni. Przedłużenie możliwe jest tylko raz, za zgodą sejmu, na czas nie dłuższy niż 60 dni. Konstytucja RP stanowi, że w sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny (art. 228 ust. 1 konstytucji).

Stan wojenny

Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan ten może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.

Zapis windykacyjny

Zapis windykacyjny – rozrządzenie testamentowe, mocą którego spadkodawca postanawia, że oznaczona osoba – spadkobierca testamentowy lub ustawowy nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (czyli w chwili śmierci spadkodawcy). 

Osoba uprawniona z tytułu takiego zapisu to zapisobiorca.

Zapis windykacyjny może być sporządzony jedynie w testamecie sporządzonym w formie aktu notarialnego (art. 981¹ § 1 Kodeksu cywilnego). Przedmiotem takiego zapisu mogą być wyłącznie:

1. rzeczy oznaczone co do tożsamości lub zwierzę oznaczone co do tożsamości
2. prawa majątkowe, które mogą zostać zbyte
3. przedsiębiorstwo
4. gospodarstwo rolne
5. ustanowienie użytkowania lub służebności na rzecz zapisobiercy.

Zapis windykacyjny jest skuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu należy do spadkodawcy i spadkodawca nie był zobowiązany do jego zbycia w związku z inną podstawą prawną. Dotyczy to również przedmiotu, na którym miała być ustanowiona służebność lub użytkowanie.

Osoba, na rzecz której ustanowiono zapis windykacyjny, może być również obciążona przez spadkodawcę zapisem zwykłym.

Do polskiego prawa zapis windykacyjny został wprowadzony ustawą zmieniającą kodeks cywilny z 18 marca 2011 r. (Dz.U. z 2011 r. nr 85, poz. 458). W polskim prawie, zapis windykacyjny obowiązuje od dnia 23 października 2011 roku. Uregulowany jest w księdze czwartej, tytuł III, dział III, rozdział II (Zapis windykacyjny) – art. 981¹ – art. 981⁶ Kodeksu cywilnego.

Zbliża to nasze prawo do prawa amerykańskiego w którym spadkodawca może swobodnie rozporządza≥ć poszczególnymi składnikami swego majątku po własnej śmierci.

W związku z faktem, iż wiele testamentów było sporządzanych właśnie ze wskazaniem poszczególnych przedmiotów na rzecz konkretnych osób, a następnie sądy nie mogły respektować woli zmarłego zdecydowano się na wprowadzenie tegoż zapisu.

..............

/2017

Akt notarialny

Dnia

....................

r. przed notariuszem

....................

w Kancelarii notarialnej w

....................

,

przy ulicy

....................

, stawiła się:

Jolanta Kowal, córka

....................

, PESEL

....................

, urodzona dnia

....................

r. w

....................

, zamieszkała w

....................

, przy ulicy

....................

Tożsamość stawającej ustalono na podstawie dowodu osobi

stego nr

....................

, ważnego na

czas nieoznaczony.

Testament

§

1.

Jolanta Kowal oświadcza, że do całości spadku powołuje w udziałach po 1/2 (jednej

drugiej) części dzieci:

1)

Adama Kowala, syna

....................

, PESEL

....................

, ur

odzonego dnia

....................

r.

w

....................

, zamieszkałego w

....................

, przy ulicy

....................

;

2)

Irenę Kowal, córkę

....................

, PESEL

....................

, urodzoną dnia

....................

r. w

...........

.........

, zamieszkałą w

....................

, przy ulicy

....................

§

2.

Jolanta Kowal postanawia, że z chwilą otwarcia spadku po niej syn Adam Kowal

nabędzie tytułem zapisu windykacyjnego nieruchomość o powierzchni 5 ha, zabudowaną

budynkiem mi

eszkalnym, położoną w

....................

, przy ulicy

....................

, objętą księgą

wieczystą Kw nr Kw

....................

§

3.

Notariusz poinformował stawającą o treści uchwały Krajowej Rady Notarialnej nr

VII/46/2011 z

...............

, po czym Ja

dwiga Kowalska oświadcza, że żąda zarejestrowania tego

testamentu w Notarialnym Rejestrze Testamentów.

§

4.

Pobrano:

a)

taksę notarialną na podstawie

§

8 pkt 4a i

§

17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwoś

ci z

28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. z 2013 r. poz.

237) w kwocie

....................

zł,

b)

23% podatku od towarów i usług na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146a pkt 1

ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towaró

w i usług (Dz.U. z 2017 r. poz. 1221) w

kwocie

....................

zł.

Razem naliczono: .................... zł.

Powyższe opłaty nie obejmują kosztów wypisów tego aktu, które wraz z podstawą prawną ich

pobrania zostaną podane na każdym z nich.

Akt ten zos

tał odczytany, przyjęty i podpisany.

Polecenie testamentowe

Zgodnie z treścią art. 982 Kodeksu cywilnego, spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem - jest to tzw. polecenie. 

Polecenie w odróżnieniu do zapisu nie powoduje przysporzenia majątkowego.  

Dotyczy także wyłącznie spadkobierców i zapisobierców. Polecenie może przybrać tak postać majątkową, jak i niemajątkową. 

Należy pamiętać, że włożenie przez Spadkodawcę na spadkobiercę lub zapisobiercę nie tworzy zobowiązania w sensie prawnym  i  nie może być wykonana w drodze tzw. przymusu.   Jak może być sformułowane polecenie? 
Może być to zobowiązanie do kontynuowania kolekcji znaczków, zobowiązanie do przyjęcia pod swój dach żony zmarłego, zobowiązanie do podjęcia studiów wyższych

W odróżnieniu od zapisu, polecenie może dotyczyć tylko spadkobierców i zapisobiorców. Innymi słowy tylko ich spadkobierca może zobowiązać do określonego zadania. Polecenie jest niejako ceną jaką musi zapłacić osoba wskazana w testamencie, w zamian za przysporzenie, które otrzymała. W odróżnieniu od zapisu wykonania polecenia nie może dochodzić osoba, czy podmiot na rzecz której polecenie ma być wykonane.  A kto może? Wykonania polecenia mogą domagać się spadkobiercy i wykonawca testamentu. Jeżeli polecenie ma względzie interes społeczny, jego wykonania może domagać się również właściwy organ administracji państwowej.


Jak napisać testament z poleceniem?

przedstawiamy wzór

Słupsk, dnia 14 marca 2012 r.

Ja, ADAM NOWAK ur. 12.02.1934r. syn Marii i Antoniego Nowak,  oświadczam, że do całości spadku powołuję moją  wnuczkę Barbarę Nowak urodzoną 23.05.1985r. w Krakowie, zamieszkałą w Słupsku. Jednocześnie zobowiązuję powołaną do spadku Barbarę Nowak, aby otrzymane w spadku środki finansowe przeznaczyła na zorganizowanie mojego pogrzebu, postawiła marmurowy pomnik ze zdjęciem i dbała o mój grób.Wole swą wyraziłem świadomie i bez przymusu.

Adam Nowak

Uznanie za niegodnego dziedziczenia

Co to znaczy zostać uznanym za niegodnego dziedziczenia?

Otóż aby uznać spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia musi wystąpić jedna z trzech przesłanek:

1) Spadkobierca dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy.

Należy wskazać, że nie jest konieczne skazanie przez sąd na przestępstwo.Podstawą do uznania spadkobiercy za niegodnego będą generalnie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, wolności, wolności seksualnej, rodzinie i opiece.Przyczyną uznania spadkobiercy za niegodnego nie będzie natomiast spowodowanie przez spadkobiercę wypadku samochodowego, nawet takiego, w którym spadkodawca zginął albo doznał ciężkich obrażeń ciała, albowiem wypadek samochodowy jest przestępstwem nieumyślnym.

2) Spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności.

Posłużenie się przez spadkobiercę podstępem oznacza, że celowo wprowadził on spadkodawcę w błąd zmierzając do wywołania u niego fałszywego obrazu rzeczywistości, który miał istotny wpływ na decyzję spadkodawcy co do rozporządzenia swoim majątkiem. 

3) Spadkobierca umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

Zniszczenie lub ukrycie testamentu powoduje, że może zmienić się porządek dziedziczenia, np. zamiast dziedziczenia testamentowego w grę będzie wchodziło dziedziczenie ustawowe albo zamiast dziedziczenia na podstawie ukrytego lub zniszczonego testamentu dojdzie do dziedziczenia na podstawie testamentu wcześniejszego. Spadkobierca, który umyślnie testament ukrył lub zniszczył, może być uznany za niegodnego dziedziczenia, gdyż jego zachowanie naruszyło swobodę testowania.

Spadkobiercę, który został uznany za niegodnego dziedziczenia, jest traktowany jakby   nie dożył otwarcia spadku .

Spadkobierca uznany za niegodnego jest wykluczony od dziedziczenia zarówno testamentowego, jak i ustawowego. Nie ma także prawa do zachowku

Jeśli Spadkodawca przebaczył niegodnemu spadkobiercy to sąd nie może uznać danej osoby za niegodnej dziedziczenia. Przebaczenie może być wyrażone w dowolny sposób, zarówno w sposób wyraźny (pisemnie lub ustnie), jak i dorozumiany (przez określone działanie spadkodawcy, z którego wynika, że niegodnemu spadkobiercy przebaczył, np. przez przywrócenie rodzinnych relacji).  Przebaczenie jest skuteczne także wówczas, gdy spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych (np. był ubezwłasnowolniony) – wystarczy bowiem, by przebaczenie nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Niegodność dziedziczenia może być stwierdzona wyłącznie przez sąd, a spadkobierca niegodny zostaje pozbawiony praw do spadku dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu.

Aby doprowadzić do uznania spadkobiercy za niegodnego, trzeba wnieść do sądu pozew przeciwko niemu. Żądanie uznania spadkobiercy za niegodnego może też być zgłoszone w powództwie wzajemnym (np. gdy spadkobierca niegodny wystąpił przeciwko innemu spadkobiercy z powództwem o zachowek).

Uznania za niegodnego może żądać każdy, kto ma w tym interes – prawny, moralny czy majątkowy. 

Trzeba pamiętać, że nawet przy zaistnieniu okoliczności uzasadniających niegodność, uznanie spadkobiercy za niegodnego jest jedynie uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem. Sąd ma w związku z tym  swobodę decyzji, orzeczenie zależy od  okoliczności sprawy i przedstawionych w sądzie dowodów.  

Otwarcie i nabycie spadku

Otwarcie i nabycie spadku

Otwarcie spadku jest to pojęcie o charakterze technicznoprawnym.  Używa się go dla określenia 

zdarzenia, z którym ustawa łączy stosunek w postaci przejścia ogółu praw i obowiązków 

majątkowych zmarłego na jego następce prawnego.

Chwilą otwarcia spadku jest chwila śmierci spadkodawcy.

Nie tylko data dzienna, ale również godzina, w której nastąpiła śmierć spadkodawcy (ma to 

istotne znaczenie, gdy śmierć kilku osób mogących dziedziczyć po sobie wzajemnie nastąpiła tego 

samego dnia).

Nabycie spadku

 Nabycie ex lege (z mocy samego prawa)

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Następuje ono z mocy prawa i nie jest 

uzależnione od złożenia oświadczenia woli przez spadkobiercę ani nawet wiedzy o fakcie i tytule 

powołania.   Nabycie spadku ex lege w chwili jego otwarcia nie ma jednak charakteru definitywnego, ponieważ Spadkobierca może spadek odrzucić i wówczas traktowany jest tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Jeżeli jednak w terminie 6 miesięcy od chwili, w której dowiedział się o tytule swego powołania,  spadkobierca nie złoży żadnego oświadczenia co do spadku, jest traktowany tak, jakby przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego przechodzi bezpośrednio na spadkobiercę/ców - 

co nazywamy sukcesją generalną. 

Spadkobierca nabywa zatem w drodze jednego zdarzenia prawnego (jakim jest śmierć 

spadkodawcy), ogół praw i obowiązków majątkowych należących do spadku.

Konsekwencje takiego nabycia:

a) spadkobierca nabywa wszystkie przedmioty majątkowe należące do spadku, niezależnie od 

ich charakteru;

b) Jeżeli do dziedziczenia dochodzi kilku współspadkobierców, nabywają oni wspólnie cały 

spadek; udział każdego z nich, określany ułamkiem, jest udziałem zarówno w całości 

spadku, jak i w poszczególnych przedmiotach należących do spadku; 

Na poszczególnych spadkobierców nie przechodzą określone przedmioty majątkowe, gdyż byłoby 

to sprzeczne z regułami sukcesji generalnej;

c) nabycie w drodze sukcesji uniwersalnej jest nabyciem pochodnym —> obowiązuje zasada 

nemo plus iuris in alium tranferre potest quam ipse habet

d) na spadkobiercę przechodzą także te podmioty majątkowe, które stanowią przedmiot zapisu 

zwykłego; 

Zdolność do dziedziczenia

Możliwość wejścia w ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego określana jest jako zdolność 

do dziedziczenia i jest ona fragmentem zdolności prawnej, czyli możliwości bycia podmiotem 

praw i obowiązków z zakresu prawa cywilnego;

Zdolność prawną ma każda osoba fizyczna od chwili urodzenia;

Osoba prawna nabywa zdolność prawną z chwilą uzyskania osobowości prawnej, ale jest ona co 

do zasady ograniczona;

Niezdolność bezwzględna - niemożność dziedziczenia w ogóle; nie może być spadkobiercą 

osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku;

Niezdolność względna - niemożliwość dziedziczenia po określonej osobie, jak w przypadku 

spadkobiercy niegodnego, osoby, która zrzekła się dziedziczenia albo świadka przy sporządzaniu 

testamentu ustnego oraz jego małżonka i krewnych i powinowatych pierwszego i drugiego stopnia;

Zdolność do dziedziczenia - kategorie podmiotów

1. Dziecko poczęte 

- zdolność do dziedziczenia ma nasciturus, a więc dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku

- Jest to jednak zdolność warunkowa —> dziecko poczęte w chwili otwarcia spadku może być

spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe;

- spełnienie warunku (o charakterze zawieszającym), aby dziecko urodziło się żywe, powoduje,

że nasciturus dziedziczy tak jak pozostali spadkobiercy;

2. Osoba prawna

- musi istnieć w chwili otwarcia spadku;

- osoba prawna nie może nabyć spadku na podstawie ustawy —> dziedziczenie ustawowe ma 

miejsce tylko pomiędzy osobami powiązanymi węzłami krwi, przysposobieniem lub związkiem 

małżeńskim i powinowactwem;

- = ograniczona zdolność do dziedziczenia

- dziedziczą także ułomne osoby prawne

- art. 927 par. 3 —> fundacja ustanowiona przez spadkodawcę w testamencie może być 

spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu 2 lat od ogłoszenia testamentu;Zdolność do dziedziczenia musi istnieć w chwili otwarcia spadku - tylko ten moment decyduje o 

kręgu spadkobierców;

Wydziedziczenie

Czym jest wydziedziczenie? Otóż wydziedziczenie jest to pozbawienie zstępnych, małżonka i rodziców prawa do zachowku.

Jest to możliwe wówczas gdy osoba taka

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Wydziedziczyć można tylko testamentem a przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z jego treści. Nie jest więc wystarczające powołanie się tylko na art. 1008 Kodeksu cywilnego. Przyczyna musi zostać wskazana w taki sposób, aby przynajmniej w drodze wykładni można było ustalić, która z przyczyn wymienionych w przepisie wystąpiła w konkretnym przypadku. Podstawę wydziedziczenia może stanowić jedynie przyczyna przewidziana ustawą (zob.  wyrok SN z 23 czerwca 1998 r., III CKN 561/97). Należy szczegółowo wskazać na czym ta przyczyna w konkretny przypadku polega. Warto także  zwrócić uwagę, iż przyczyny wydziedziczenia muszą mieć charakter uporczywy. Jednorazowe zachowanie czy krótkotrwałe stany nie stanowią przyczyny wydziedziczenia. 

Wydziedziczenie nie zadziała jeśli Spadkodawca wydziedziczonemu przebaczył. Jeśli w chwili przebaczenia Spadkodawca nie mial zdolności do czynności prawnych, przebaczenie będzie skuteczne jeśli nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Warto zaznaczyć, że zstępni (dzieci, wnuki) wydziedziczonego zstępnego są jednak uprawnieni do zachowku , chociażby przeżył on spadkodawcę.

Zapis testamentowy zwykły

Zapisem zwykłym określa się takie rozrządzenie testamentowe (dokonane w dowolnej formie) w którym Spadkodawca zobowiązuje Spadkobiercę (ustawowego lub testamentowego)  do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz określonej osoby. Osoba, na rzecz której został uczyniony zapis nie jest Spadkobiercą a jedynie Zapisobiercą. Zapisobierca uzyskuje co rpawda korzyść majątkową z majątku spadkowego, ale nie automatycznie. Zapisobierca zwykły ma tylko roszczenie do Spadkobiercy o to aby ten przeniósł na niego włąsność poszczególnych przedmiotów należących do spadku.  Zgodnie z treścią art. 961 k.c., jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku.

Kiedy powinno nastąpić przeniesienie własności przedmiotów objętych zapisem?

W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Ale! Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. A więc Spadkodawca może zastrzec, że wykonanie zapisu jest uzależnione np. od tego czy Zapisobierca ukończy studia. Albo też może zastrzec, że zapis może zostać wykonany dopiero po konkretnym terminie.

Warto pamiętać, że roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.